Bipolar Bozuklukta Psikoeğitim: Kısa Bir Bakış
Çukurova Ruh Sağlığı Dergisi
PDF

Anahtar Kelimeler

Psikoeğitim
bipolar bozukluklar
grup psikoeğitimi

Öz

Bipolar bozukluk, tekrarlayan mani, depresyon ve hipomani ataklarıyla karakterize edilen, bireyin duygusal, sosyal ve mesleki işlevselliğini önemli ölçüde bozan kronik ve karmaşık bir duygu durum bozukluğudur. Bu ataklar yoğunluk ve süre açısından değişiklik gösterebilir ve genellikle öngörülemez duygu ve davranış değişimlerine yol açarak hastaların istikrarlı bir yaşam kalitesi sürdürme yeteneğini zorlar. Mani atakları yüksek enerji, dürtüsellik ve öfori ile işaretlenirken, depresif ataklar derin üzüntü, halsizlik ve ilgi kaybını içerir. Hipomani atakları, daha az şiddetli olsa da, günlük işlevselliği yine de bozar. Duygu durum dengeleyiciler ve antipsikotikler gibi farmakolojik tedavilerdeki ilerlemelere rağmen, bipolar bozukluk önemli zorluklar yaratmaya devam etmekte; genellikle yaşam kalitesinin azalmasına, ilişkilerin gerilmesine ve üretkenliğin düşmesine neden olmaktadır. Bozukluğun kronik doğası, ilaç tedavisinin ötesine geçen kapsamlı yönetim stratejilerine duyulan ihtiyacı vurgular. Bipolar bozukluğun olumsuz etkilerini azaltmak için farmakoterapiyi psikososyal müdahalelerle birleştiren çok yönlü bir tedavi yaklaşımı gereklidir. Bu müdahaleler arasında psikoeğitim, hastaları ve ailelerini durumu daha iyi yönetmeleri için bilgi ve becerilerle güçlendirmeyi amaçlayan kritik bir tedavi stratejisi olarak öne çıkmıştır. Psikoeğitim, bipolar bozukluk hakkında yapılandırılmış, kanıta dayalı bilgiler sunmayı içerir; bu bilgiler belirtiler, tetikleyici faktörler, tedavi seçenekleri ve başa çıkma stratejilerini kapsar. Hastaların hastalıklarını daha iyi anlamalarını sağlayarak psikoeğitim, tedaviye katılımı artırır, reçeteli tedavilere uyumu iyileştirir ve işlevsel iyileşmeyi teşvik eder. Ayrıca ailelere sevdiklerine destek olma araçları sunarak damgalanmayı azaltır ve iletişimi iyileştirir. Psikoeğitim, bireysel ihtiyaçlara özel bireysel seanslar, akran desteğini teşvik eden grup ortamları veya ilişkisel dinamikleri güçlendiren aile odaklı programlar gibi çeşitli formatlarda sunulabilir.

PDF

Referanslar

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.

Arendt, J. (1995). Melatonin and the mammalian pineal gland. Chapman & Hall.

Arnbjerg, C. J., et al. (2024). Effectiveness of structured group psychoeducation for people with bipolar disorder in Rwanda: A randomized open-label superiority trial. Journal of Affective Disorders, 356, 405–413.

Barbeito, S., Vega, P., Ruiz de Azúa, S., González-Ortega, I., Alberich, S., & González-Pinto, A. (2023). Two-year evaluation of a multifamily psychoeducational program (PROTEC) in the family burden and prognosis of bipolar patients. Spanish Journal of Psychiatry and Mental Health, 16(2023), 225–234.

Beck, A. T. (1979). Cognitive Therapy of Depression. New York: Guilford Press.

Bilderbeck, A. C., et al. (2016). Psychoeducation and online mood tracking for patients with bipolar disorder: A randomised controlled trial. Journal of Affective Disorders, 205, 245–251.

Borbély, A. A. (1982). A two-process model of sleep regulation. Human Neurobiology, 1(3), 195-204.

Camacho, E. M., et al. (2017). Cost-effectiveness of structured group psychoeducation versus unstructured group support for bipolar disorder. Journal of Affective Disorders, 211, 27–36.

Candini V, Buizza C, Ferrari C, ve diğerleri: Bipolar hastalar için yapılandırılmış grup psikoeğitimi sıradan ruh sağlığı hizmetlerinde etkili midir? İtalya'da kontrollü bir çalışma. J Affect Disord 2013; 151:149–155.

Cardoso, T. A., et al. (2014). Brief psychoeducation for bipolar disorder: Impact on quality of life in young adults in a 6-month follow-up of a randomized controlled trial. Psychiatry Research, 220, 896–902.

Casarez, R. L., et al. (2021). Psychoeducation for caregivers of patients with bipolar disorder: Lessons learned from a feasibility study. Journal of Affective Disorders, 287, 367–371.

Colom F, Vieta E, Martinez-Aran A, Reinares M, Goikolea JM, Benabarre A et al. A randomized trial on the efficacy of group psychoeducation in the prophylaxis of recurrences in bipolar patients whose disease is in remission. Arch Gen Psychiatry 2003; 60:402-407.

Colom, F., & Vieta, E. (2006). Psychoeducation manual for bipolar disorder. Cambridge University Press.

Czeisler, C. A., & Gooley, J. J. (2007). Sleep and circadian rhythms in humans. Cold Spring Harbor Symposia on Quantitative Biology, 72, 579-597.

Ehlers, C. L., Frank, E., & Kupfer, D. J. (1988). Social zeitgebers and biological rhythms: A unified approach to understanding the etiology of depression.

Eker, F., & Harkın, S. (2012). Effectiveness of six-week psychoeducation program on adherence of patients with bipolar affective disorder. Journal of Affective Disorders, 138, 409–416.

Erten E, Uney A, Fıstıkcı N. Bipolar Bozukluk ve Çocukluk Çağı Travması/Bipolar Disorder and Childhood Trauma. 2015.

Foster, R. G., & Kreitzman, L. (2004). Rhythms of life: The biological clocks that control the daily lives of every living thing. Yale University Press.

Frank, E., Swartz, H. A., & Kupfer, D. J. (2000). Interpersonal and social rhythm therapy: Managing the chaos of bipolar disorder. Biological Psychiatry, 48(6), 593–604.

González Isasi, A., Echeburúa, E., Limiñana, J. M., & González-Pinto, A. (2014). Psychoeducation and cognitive-behavioral therapy for patients with refractory bipolar disorder: A 5-year controlled clinical trial. European Psychiatry, 29, 134–141.

González-Ortega, I., et al. (2016). Online psychoeducation to the treatment of bipolar disorder: Protocol of a randomized controlled trial. BMC Psychiatry, 16, 452.

Goodwin F, Jamison K. Manic-depressive illness: bipolar disorders and recurrent depression. 2007.

Harvey NS, Peet M: Lithium maintenance: 2. Effects of personality and attitude on health information acquisition and compliance. Br J Psychiatry 158, 200-204, 1991.

Hidalgo-Mazzei, D., et al. (2015). Self-monitoring and psychoeducation in bipolar patients with a smart-phone application (SIMPLe) project: Design, development, and studies protocols. BMC Psychiatry, 15, 52.

Javadpour, A., et al. (2013). The impact of a simple individual psychoeducation program on quality of life, rate of relapse, and medication adherence in bipolar disorder patients. Asian Journal of Psychiatry, 6, 208–213.

Jones, S., & Bentall, R. P. (2008). A review of potential cognitive and environmental risk markers in children of bipolar parents. Clinical Psychology Review, 28(7), 1083–1095.

Kallestad, H., et al. (2016). The long-term outcomes of an effectiveness trial of group versus individual psychoeducation for bipolar disorders. Journal of Affective Disorders, 202, 32–38.

Konuk N, Kıran S, Tamam L, Karaahmet E, Aydın H, Atık L. Duygudurum Bozuklukları Ölçeği’nin Türkçe Uyarlamasının Bipolar Bozukluk Taramasında Geçerliği. 2017.

Lack, L. C., et al. (2007). The relationship between insomnia and body temperature. Sleep Medicine Reviews, 12(4), 307-317.

Lam, D., & Wong, G. (2005). Cognitive behavioral therapy for bipolar disorder: A review of its efficacy. Journal of Affective Disorders, 84(2-3), 117–127.

Lewy, A. J., et al. (1987). Light suppresses melatonin secretion in humans. Science, 235(4786), 352-354.

Madigan, K., et al. (2012). A randomised controlled trial of carer-focused multi-family group psychoeducation in bipolar disorder. European Psychiatry, 27, 281–284.

Maurin, K. D., et al. (2020). Use of a serious game to strengthen medication adherence in euthymic patients with bipolar disorder following a psychoeducational programme. Journal of Affective Disorders, 262, 182–188.

Miklowitz, D. J. (2008). The Bipolar Disorder Survival Guide: What You and Your Family Need to Know (2nd ed.). New York: Guilford Press.

Moore, R. Y., & Eichler, V. B. (1972). Loss of a circadian adrenal corticosterone rhythm following suprachiasmatic lesions in the rat. Brain Research, 42(1), 201-206.

Morriss, R., et al. (2011). Pragmatic randomised controlled trial of group psychoeducation versus group support in the maintenance of bipolar disorder. BMC Psychiatry, 11, 114.

Novick, D. M., & Swartz, H. A. (2019). Evidence-Based Psychotherapies for Bipolar Disorder. Focus (American Psychiatric Publishing), 17(3), 238–248.

Otto, M. W., & Reilly-Harrington, N. A. (2003). Cognitive-behavioral therapy for bipolar disorder. Psychiatric Clinics of North America, 26(2), 379–398.

Parikh, S. V., et al. (2012). A randomized controlled trial of psychoeducation or cognitive-behavioral therapy in bipolar disorder: A Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) study. Journal of Clinical Psychiatry, 73, 803–810.

Partonen, T., & Lönnqvist, J. (1998). Seasonal affective disorder. The Lancet, 352(9137), 1369-1374.

Peet M, Harvey NS: Lithium maintenance: 1. A standard education program for patients. Br J Psychiatry 158, 197-200, 1991.

Pozza, A., et al. (2020). Enhancing adherence to antipsychotic treatment for bipolar disorders: Comparison of mobile app-based psychoeducation, group psychoeducation, and the combination of both. Clinical Therapeutics, 171, e87–e93.

Reid, K. J., & Zee, P. C. (2009). Circadian rhythm disorders. Sleep Medicine Clinics, 4(4), 585-598.

Reinares, M., Pacchiarotti, I., Solé, B., García-Estela, A., Rosa, A. R., Bonnín, C. M., ... Colom, F. (2020). A prospective longitudinal study searching for predictors of response to group psychoeducation in bipolar disorder. Journal of affective disorders, 274, 1113–1121.

Roenneberg, T., Wirz-Justice, A., & Merrow, M. (2003). Life between clocks: Daily temporal patterns of human chronotypes. Journal of Biological Rhythms, 18(1), 80-90.

Schwartz, J. R., & Roth, T. (2008). Neurophysiology of sleep and wakefulness: Basic science and clinical implications. Current Neuropharmacology, 6(4), 367-378.

Scott, J., & Colom, F. (2005). Psychosocial treatments for bipolar disorders. Psychiatric Clinics of North America, 28(2), 371–384.

Simpson, S., et al. (2009). The Bipolar Interactive Psychoeducation (BIPED) study: Trial design and protocol. BMC Psychiatry, 9, 50.

Smith, D., Jones, I. ve Simpson, S. (2010). Bipolar bozukluk için psikoeğitim. Psikiyatrik Tedavideki Gelişmeler, 16(2), 147–154.

Souza, M. S., et al. (2016). Six-session caregiver psychoeducation on bipolar disorder: Does it bring benefits to caregivers? International Journal of Social Psychiatry, 62, 377–385.

Terman, M., & Terman, J. S. (2005). Light therapy for seasonal and nonseasonal depression: Efficacy, protocol, safety, and side effects. Central Nervous System Spectrums, 10(8), 647-663.

Torrent, C., et al. (2013). Efficacy of functional remediation in bipolar disorder: A multicenter randomized controlled study. American Journal of Psychiatry, 170, 852–859.

Van Dijk, S., et al. (2013). A randomized, controlled, pilot study of dialectical behavior therapy skills in a psychoeducational group for individuals with bipolar disorder. Journal of Affective Disorders, 145, 386–393.

van Gent EM, Zwart FM: Psychoeducation of partners of bipolar-manic patients. J Affect Disord 21, 15-18, 1991.

Van Someren, E. J. W. (2000). Circadian and sleep disturbances in the elderly. Experimental Gerontology, 35(9-10), 1229-1237.

Wirz-Justice, A., Benedetti, F., & Terman, M. (2009). Chronotherapeutics for affective disorders: A clinician's manual for light and wake therapy. Karger Medical and Scientific Publishers.

Yılmaz, G. T., Güriz, S. O., Kahiloğulları, A. K., Kokurcan, A., & Örsel, S. (2020). Bipolar Bozuklukta Grup Psikoeğitim Uygulamasının Etkinliği. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 9(2), 73-81.

Young, J. W., & Dulcis, D. (2015). Investigating the mechanism(s) underlying switching between states in bipolar disorder. European Journal of Pharmacology, 759, 151-162.

Yurtsever, Ü. E., Kutlar, T., Tarlaci, N., Kamberyan, K., & Yaman, M. (2001). Ruh hastalıkları tedavisinde psikososyal bir boyut: Psikoeğitimsel bir model. Düşünen Adam, 14(1), 33-40.

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Telif Hakkı (c) 2025 Çukurova Ruh Sağlığı Dergisi